O projekcie > Wiadomości > Gmina w równowadze

Gmina w równowadze

2014-02-18

Strategia zrównoważonego rozwoju pozwala zadbać nie tylko o najbliższe lata funkcjonowania gminy, ale daje też fundament dla przyszłych pokoleń – Planowanie strategiczne jest podstawą skutecznego, a przy tym partycypacyjnego zarządzania gminą. Jednym z obszarów, w których działanie mieszkańców może przyczynić się do przygotowania lepszego dokumentu, jest zrównoważony rozwój. Coraz więcej władz samorządowych zauważa potrzebę planowania działań zgodnie z tą ideą – mówi Daniel Prędkopowicz, koordynator projektu „Decydujmy razem” z Fundacji Fundusz Współpracy.

Co właściwie oznacza zrównoważony rozwój?

Koncepcja ta, zgodnie z definicją zawartą w Ustawie prawo ochrony środowiska z dnia 27 kwietnia 2001 r., kładzie nacisk na taki rozwój społeczno-gospodarczy, w którym następuje proces integrowania działań politycznych, gospodarczych i społecznych, z zachowaniem równowagi przyrodniczej oraz trwałości podstawowych procesów przyrodniczych, w celu zagwarantowania możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb poszczególnych społeczności lub obywateli zarówno współczesnego pokolenia, jak i przyszłych. Jednocześnie zrównoważony rozwój oznacza trwały rozwój różnych typów kapitału społecznego znajdujących się w dyspozycji społeczności: ekonomicznego, przyrodniczego, ludzkiego i społecznego.

Raków i społeczeństwo obywatelskie

Jednym z pozytywnych przykładów partycypacji w planowaniu zrównoważonego rozwoju jest gmina Raków. Strategia, nad którą pracowano tu od kwietnia do listopada 2011 r., stała się ważnym dokumentem, który pozwala lepiej zaplanować kolejne działania władz oraz przedsiębiorców i pozwoliła przełamać bierność mieszkańców.

Przekonanie obywateli gminy do partycypacji nie było proste. Jak zauważyli autorzy strategii, mieszkańcy regionu byli dotychczas mało zaangażowani i niechętnie uczestniczyli w procesach stanowienia prawa. Choć na tym terenie funkcjonuje 19 organizacji społecznych, typowych dla społeczeństwa obywatelskiego, to nawet ich członkom brakowało motywacji do działania, poczucia wspólnoty, wiary we własne siły i świadomości, że ich zaangażowanie może mieć znaczenie.

Problemy gminy Raków wpisują się w szerszą tendencję – jak wskazują ogólnopolskie badania Instytutu Spraw Publicznych zgromadzone w raporcie „Dyktat czy uczestnictwo? Diagnoza partycypacji publicznej w Polsce”, im więcej zaangażowania wymaga uczestnictwo, tym poziom partycypacji jest niższy. I choć co czwarty Polak szuka informacji na temat decyzji podejmowanych przez władze swojej gminy, to tylko co dziesiąty bierze udział w konsultacjach społecznych, a co czterdziesty brał udział we wspólnym z władzami wypracowaniu rozwiązań.

Głębsze zaangażowanie mieszkańców wymaga, zwłaszcza na początku, wykazania, że udział w zarządzaniu ma faktyczny wpływ na istotne dla nich kwestie, bowiem bierność współistnieje niemal zawsze z brakiem wiary we własne możliwości. Nie inaczej było w Rakowie: ankieta przeprowadzona w gospodarstwach domowych wskazała, że tylko 14% badanych uważa, że mieszkańcy mają wpływ na podejmowane przez władze działania. 45% wyraziło przekonanie, że takiego wpływu nie mają. Kapitał społeczny był tu zatem stosunkowo niewielki. A jednak dzięki lokalnym mediom i aktywności inicjatorów projektu udało się przekonać mieszkańców – przede wszystkim członków organizacji – do włączenia się w prace zespołu partycypacyjnego.

Społeczeństwo, przedsiębiorczość, turystyka

Przygotowanie strategii zrównoważonego rozwoju musi łączyć w sobie plany dotyczące rozmaitych dziedzin życia publicznego. Bardzo dobrze podsumowuje to opisana przez twórców rakowskiej strategii wizja gminy: „Wykorzystując walory krajobrazowe i przyrodnicze oraz bogatą historię, społeczność gminy Raków wspólnie i demokratycznie buduje lepszą przyszłość dla siebie i następnych pokoleń. Poprzez aktywność społeczną, rozwój przedsiębiorczości oraz turystyki tworzymy dobre miejsce do życia i atrakcyjnego wypoczynku”. Przy tworzeniu dokumentu uwzględniono zatem zasoby przyrodnicze (ich ochrona może stać się zarówno mocnym punktem, jako cenny walor turystyczny, jak i utrudnieniem, przede wszystkim dla rozwoju infrastruktury), historyczne, a także najważniejsze, zdaniem mieszkańców, priorytety budżetowe. Dokładnie określono cele, do których ma dążyć lokalna wspólnota, sposoby ich osiągnięcia i źródła finansowania.

Do mocnych stron strategii gminy Raków należy bardzo precyzyjne określenie wskaźników rezultatów realizacji strategii. W dokumencie dokładnie określono nie tylko wyznaczniki, które mają służyć ewaluacji – takie jak np. liczba uczestników spotkań nowo utworzonych klubów, wzrost dochodów gminy, zróżnicowane szkolenia dla przedsiębiorców - ale też źródła weryfikacji tych wskaźników (konkretne dokumenty: sprawozdania, raporty, uchwały). Pozwoli to na dokładny monitoring, a w razie potrzeby na modyfikację działań w zależności od potrzeb i bieżących możliwości.

Przykład gminy Raków pokazuje, że warto przełamywać opór i bierność mieszkańców, aby wspólnie dążyć do poprawy istniejącej sytuacji. Dzięki temu nie tylko zaspokojone zostają potrzeby poszczególnych członków społeczności, ale także zapewnia się ochronę zasobów naturalnych i kontynuowanie miejscowych tradycji. Zwłaszcza w epoce globalizacji pozwala to na podtrzymanie więzi społecznych i budowanie lokalnej tożsamości.

Agata Kubel-Grabau

Portal Decydujmy razem używa plików cookies. Przeczytaj naszą Politykę prywatności aby dowiedzieć się więcej.
Aby usunąć tą wiadomość wystarczy kliknąć w przycisk po prawej: