Partycypacja > Prawo > Monitoring prawa -... > Zaskarżanie uchwał...

Zaskarżanie uchwał rady gminy przez organizacje ekologiczne: wyrok NSA

Portal samorzad.lex.pl przypomniał niedawno wydany przez Naczelny Sąd Administracyjny 1 grudnia 2010 roku wyrok dotyczący problemu zaskarżania przez organizacje społeczne uchwał przyjmowanych przez organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego (sygn. II OSK 1919/10). Możliwość wnoszenia tego typu skarg to jeden z instrumentów, jakimi mogą posługiwać się organizacje obywatelskie chcąc wpływać na treść stanowionego w jednostkach samorządowych prawa – ma więc ona bezpośrednie znaczenie dla problematyki partycypacji publicznej.

W przypadku wspomnianego orzeczenia NSA chodziło o prawo do zaskarżania uchwał rady gminy przez organizacje, które prowadzą działalność statutową w obszarze ochrony środowiska. NSA rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną przez stowarzyszenie będące organizacją ekologiczną; organizacja kwestionowała niekorzystny dla niej wyrok wydany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Sprawa dotyczyła następującego problemu: stowarzyszenie zgłosiło uwagi do przygotowanego w gminie projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który przewidywał utworzenie na jej terenie elektrowni wiatrowej. Elektrownia sąsiadowałaby m. in. z obszarem Natura 2000, co – w opinii przedstawicieli organizacji – mogłoby mieć negatywny wpływ na znajdujące się tam siedliska przyrodnicze. Uwagi stowarzyszenia do planu nie zostały jednak rozpatrzone; zanim złożyło ono do WSA skargę na podjętą przez radę miasta uchwałę w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, wezwało radę do usunięcia naruszenia prawa, na co rada nie zareagowała.

Z perspektywy tematyki partycypacji publicznej, najważniejszym elementem tej sprawy jest odpowiedź na pytanie, czy w takiej sytuacji, jak opisana wyżej, organizacja ma prawo zaskarżyć uchwałę organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego do sądu administracyjnego? Oba sądy – zarówno WSA, jak i rozpoznający skargę kasacyjną NSA – udzieliły na to pytanie negatywnej odpowiedzi, co przesądziło o oddaleniu skarg przez obie instancje. Warto przyjrzeć się argumentacji, jaką zostało poparte to stanowisko.

Prawo do zgłaszania uwag do przygotowywanych w gminach planów zagospodarowania przestrzennego wynika z art. 18 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym; zgodnie z tym przepisem, uwagi do projektu planu miejscowego może wnieść każdy, kto kwestionuje ustalenia przyjęte w projekcie planu, wyłożonym do publicznego wglądu. Uprawnienie do zaskarżenia uchwały rady gminy jest natomiast uregulowane w art. 101 ustawy o samorządzie gminnym, stanowiącym, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ administracji publicznej, może po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa zaskarżyć je do sądu administracyjnego. Stowarzyszenie skorzystało więc z obu tych przepisów; sądy zakwestionowały jednak możliwość zastosowania w jego przypadku regulacji art. 101 ustawy samorządowej. Zgodnie z tym przepisem, legitymacja do wniesienia skargi do sądu administracyjnego przysługuje jedynie takim podmiotom, których interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone zaskarżaną uchwałą. Jak podkreślił przy tym NSA, „owo naruszenie winno (…) być wyraźne, bezpośrednie, realne i indywidualne, odnoszące się do określonej normy prawnej i konkretnego podmiotu (…) oraz wykazane przez stronę.” To, że organizacja mogła złożyć uwagi do projektu planu zagospodarowania przestrzennego – czego sąd nie kwestionował – nie oznacza automatycznie, że będzie mogła zaskarżyć uchwałę o przyjęciu tego planu. Stowarzyszenie nie wykazało swojego interesu prawnego ani przysługującego mu uprawnienia, co pozwoliłoby mu skorzystać z prawa do skargi regulowanego w art. 101 ustawy o samorządzie gminnym. Skarga unormowana w tym przepisie nie ma charakteru skargi obywatelskiej, tj. takiej, którą może wnieść dowolny obywatel – nawet jeżeli nie jest bezpośrednio dotknięty sprawą – bo przemawia za tym ważny interes publiczny. Aby dany podmiot mógł skorzystać uprawnienia normowanego art. 101 ustawy samorządowej, musi wykazać, że istnieje „bezpośredni związek pomiędzy zaskarżoną uchwałą, a własną, indywidualną i prawnie gwarantowaną sytuacją, na którą wpływ ma zaskarżona uchwała. Sama sprzeczność uchwały z prawem, jak też zagrożenie interesu społecznego, nie uprawnia do wniesienia skargi do sądu administracyjnego.” Zgłaszając uwagi do projektu planu zagospodarowania przestrzennego, stowarzyszenie miało na celu zapobieżenie naruszeniu zasad ochrony środowiska, nie rodzi to jednak po jego stronie „interesu prawnego” czy „uprawnienia”. Kwestie poruszane przez organizację są „ogólne” i – jak ujął to sąd – „należą do materii interesu faktycznego”, nie prawnego.

NSA podkreślił, że uprawnienie do zaskarżania uchwał rady gminy nie może wynikać „z ogólnych reguł działania organizacji ekologicznych i ich celów funkcjonowania, gdyż jest to niewystarczające.” Innymi słowy, realizowanie zadań z zakresu działalności statutowej organizacji nie oznacza automatycznie, że będzie ona mogła zaskarżać uchwały organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego dotyczące obszaru, w jakim mieści się jej działalność.

Autor: Anna Krajewska, Instytut Spraw Publicznych

Źródła: www.samorzad.lex.pl, www.orzeczenia-nsa.pl

Portal Decydujmy razem używa plików cookies. Przeczytaj naszą Politykę prywatności aby dowiedzieć się więcej.
Aby usunąć tą wiadomość wystarczy kliknąć w przycisk po prawej: